Chrześcijańskie podróże w Grecji – Śladami Apostoła Pawła - 12 Dni

Św. Paweł Apostoł, Apostoł Narodów, pierwotnie Szaweł z Tarsu, urodził się w 4 r. p.n.e. (lub nieco później) w Tarsie w Cylicji i zmarł około 64 r. n.e. w Rzymie. Był jednym z przywódców pierwszego pokolenia chrześcijan, uważanym za najważniejszą osobę po Jezusie w historii chrześcijaństwa. 

Zdumiewające jest to, w jaki sposób Apostoł Paweł, pod natchnieniem Ducha Świętego, zdecydował się odwiedzić obszar grecki. Będąc z Tymoteuszem, Sylasem i Ewangelistą Łukaszem w Troas, ujrzał w wizji młodego Macedończyka, który prosił go, aby udał się do Macedonii, by ich ocalić. W nocy ukazała się Pawłowi wizja: stał przed nim Macedończyk, który błagał go, mówiąc: „Przyjdź do Macedonii i pomóż nam”. Gdy ujrzał tę wizję, natychmiast postanowiliśmy udać się do Macedonii, wnioskując, że Bóg powołał nas, abyśmy głosili im Ewangelię (Dz 16,9-10).

Oczywiście, Paweł był w pełni świadomy znaczenia języka greckiego jako języka międzynarodowego w tamtych czasach i dlatego nadał wysoki priorytet głoszeniu Ewangelii w języku greckim, uważając, że będzie to ważny most dla szerzenia wiary chrześcijańskiej na Zachodzie i zaspokoi potrzeby epoki i świata hellenistycznego.

Zatem, według Dziejów Apostolskich, apostoł Paweł i jego świta popłynęli statkiem z Troi na Samotrakę, a stamtąd udali się do portu Neapolis (dzisiejsza Kawala), a następnie pieszo kontynuowali podróż do Filippi.

Apostoł Paweł w Filippi

Przybycie Pawła i jego współpracowników do Grecji jest bezpośrednio związane z założeniem pierwszego kościoła apostolskiego w Europie, czyli kościoła w Filippi. Rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa w duchowym centrum świata grecko-rzymskiego było silnym pragnieniem Pawła.

Pierwszymi chrześcijanami Macedonii byli mieszkańcy Filippi, którzy zostali ochrzczeni nad brzegami rzeki Zygactis. Szczególną postacią wśród kobiet była Lidia, uważana za pierwszą chrześcijankę w Europie.

Godnym uwagi wydarzeniem w Filippi jest uwięzienie Pawła i Sylasa, gdy uzdrowił dziecko opętane przez ducha wróżbiarstwa, a następnie po oskarżeniach o wywoływanie niepokojów w mieście i posiadanie zwyczajów niezwykłych dla Rzymian. Obaj mężczyźni zostali wychłostani i uwięzieni, ale potężne trzęsienie ziemi wywołało panikę w mieście. Drzwi więzienia otworzyły się, a strażnik próbował popełnić samobójstwo. Dwaj Apostołowie powstrzymali go przed skrzywdzeniem się. Wtedy uwierzył w Boga, a on i jego rodzina zostali ochrzczeni.

Paweł będzie utrzymywał bliskie stosunki z mieszkańcami Filippi. Napisał do nich list, gdy był uwięziony w Efezie, z którego zapamiętałem zdanie „dla mnie bowiem żyć to Chrystus, a umrzeć to zysk”.

Siedem lat po swojej pierwszej wizycie powróci do Filippi, a następnie odwiedzi to miejsce jeszcze trzykrotnie (w kwietniu 57 r., wiosną 63 r. i zimą 64 r.).

Apostoł Paweł w Tesalonice

Po przejściu przez Amfipolis i Apollonię, Paweł dotarł do Tesaloniki, miasta, któremu przypisywał wielkie znaczenie ze względu na jego dużą populację, wśród której znajdowało się wielu Żydów, najzamożniejsza społeczność żydowska poza Judeą, ale także ze względu na jego centralne położenie na Drodze Egnatia (Via Egnatia), która łączyła Rzym z wschodnimi posiadłościami imperium rzymskiego.

Paweł przebywał w Tesalonice „przez trzy szabatowe dni”, czyli od 16 do 27 dni, podczas gdy Pierwszy List do Tesaloniczan wskazuje na dłuższy okres, który wielu szacuje na 2-3 miesiące.

Paweł, na początku tego Pierwszego Listu (1, 3-8), z wielkim entuzjazmem mówi o wierze Tesaloniczan, wyróżnia porywczość, moc i szybkość, z jaką „słowo Pańskie” było szerzone przez chrześcijan z Tesaloniki, i podkreśla zasięg, jaki nowa sytuacja stworzona w Tesalonice po jego kazaniu.

Tutaj Paweł chciał przedstawić swoim słuchaczom Jezusa Chrystusa, który cierpiał i zmartwychwstał dla zbawienia człowieka, oraz poinformować ich, że w osobie Chrystusa spełniły się obietnice Starego Testamentu. Z tego powodu Paweł wybrał jako temat swojego przemówienia 53 rozdział proroka Izajasza (53, 3-8) o cierpieniach Mesjasza. Innym centralnym tematem było oczekiwanie na drugie przyjście Chrystusa, który wybawi wierzących „od nadchodzącego gniewu”, jak wynika z 1 Tes. (1.10). Również w tym kazaniu położono nacisk na moralną doskonałość człowieka poprzez pogłębianie studium Pisma Świętego.

Wielki sukces pracy Pawła w Tesalonice rozwścieczył Żydów, którzy wynajęli kilku „niegodziwych” mężczyzn z rynku, którzy podnieśli wielki hałas przeciwko apostołom, oskarżając ich o zakłócanie spokoju w mieście.

Po wszystkich tych wydarzeniach młodzi chrześcijanie zadbali o to, aby Paweł wraz ze swoimi współpracownikami uciekł do Berei (Werrii), aby kontynuować tam swoją pracę misyjną.

Przywiązując wielką wagę do założonego kościoła w Tesalonice, Paweł napisał dwa listy do Tesaloniczan, a później wysłał również Tymoteusza, aby umocnił ich wiarę.

Apostoł Paweł w Werrii (Beroea)

Przez pewien czas szli Via Egnatia na zachód w kierunku Werrii. Werria (Beroea lub Berea) była bardzo ruchliwym miastem o dużej populacji i miała kwitnącą synagogę. Gdy tylko tam dotarli, Paweł i Sylas odwiedzili synagogę. Mówi się również, że Żydzi z Werrii byli bardziej uprzejmi niż ci z Tesaloniki i z wielkim zainteresowaniem słuchali Pawła głoszącego Świętą Ewangelię. Wśród obecnych byli ludzie z wyższych klas Werrii, Hebrajczycy i nawróceni oraz wiele kobiet. Ale wkrótce wieści o działalności Pawła rozeszły się w Tesalonice. Ich wrogowie z Tesaloniki wysłali ludzi do Werrii, aby wywołać zamieszanie. Natychmiast jego towarzysze zabrali Apostoła z Werrii. Tymoteusz i Sylas pozostali w Werrii. W zamian Werria dała Apostołowi Narodów nowego towarzysza. Był nim Sopatros, syn Pyrrusa, który towarzyszył mu przez długi czas po jego powrocie do Azji. Miejsce w Werrii, gdzie mówi się, że Paweł stał i głosił, tak zwane "Podium Apostoła Pawła", jest teraz imponującym pomnikiem. Od 1995 roku ustanowiono serię wydarzeń religijnych, kulturalnych i sportowych pod nazwą "Pavlia", które co roku kończą się konferencją naukową.

Apostoł Paweł w Atenach

Brak jakiejkolwiek wzmianki o miejscach między Werrią (Berea) a Atenami stanowi domniemany dowód, że Paweł rzeczywiście podróżował drogą morską, opływając przylądek Sunion, i wszedł do Aten przez Pireus.

Paweł przybył do Aten w 51 roku. Ateny były dalekie od typowego, świetlistego miasta czasów klasycznych. Dzieła sztuki były często grabione, Rzymianie opuścili miasto Pallas Ateny, a upadek ideałów zaczął stawać się oczywisty.

 To, że Paweł spędził trochę czasu, czekając w Atenach, potwierdza 1 Tesaloniczan 3:1–6, które musiało zostać napisane niedługo po tym czasie. Scena filozoficzna przypominała okres klasyczny w Atenach, kiedy Sokrates prowadził dialog filozoficzny na ulicach i agorze Aten, a zarzut wobec Pawła o głoszenie "obcych bóstw" przypominałby zarzut postawiony Sokratesowi o głoszenie "nowych bóstw" (greckie: kaina daimonia). 

Czekając na Sylasa i Tymoteusza, którzy mieli przybyć z Macedonii, przechadzał się po mieście, dyskutując z mieszkańcami w synagodze lub na rynku i był zaniepokojony licznymi posążkami. Jego kazanie o śmierci Jezusa na krzyżu i jego zmartwychwstaniu zaimponowało niektórym filozofom epikurejskim i stoickim, którzy określili go mianem „rozsiewacza nowinek”. Nigdy nie był ścigany za swoje kazania, gdy przebywał w Atenach. Wręcz przeciwnie, został zabrany do Wysokiego Sądu (Areopagu), aby formalnie i bardziej szczegółowo głosić.

Co do miejsca, z którego Apostoł Paweł przemawiał do Ateńczyków, mówi się również, że głosił przed Ciałem Wysokiego Sądu, ponieważ jeden z jego członków (Dionizy Areopagita) przyjął idee jego nauczania.

Areopag to nazwa wzgórza na zachód od ateńskiego Akropolu.

Apostoł Paweł w Koryncie

Nie wiemy, jak Paweł dotarł do Koryntu. Pewne jest, że opuścił Ateny, zaintrygowany tym, jak Ateńczycy potraktowali jego kazanie i sytuacją w Kościołach Macedonii. Kiedy Paweł opuszczał Ateny, Tymoteusz był w drodze do Tesaloniki.

W Koryncie Paweł zaprzyjaźnił się z Akwilą i Pryscyllą, którzy również byli wytwórcami namiotów (tak jak on) i znali już coś o Jezusie. Został i pracował z nimi, a w każdą sobotę głosił Żydom i Grekom. Większość Żydów nie była przekonana, że Jezus jest Mesjaszem, i w pewnym momencie Paweł zatrzymał się u Tytusa Justusa, który był prozelitą i mieszkał blisko synagogi. Wśród wierzących był Kryspus, arcykapłan synagogi, który został ochrzczony wraz z całą swoją rodziną.

Dzieje Apostolskie informują nas, że w pewnym momencie Żydzi korynccy spiskowali przeciwko Pawłowi. Zaciągnęli go do sądu, oskarżając go o to, że nielegalnie próbował nawracać ludzi na swoje nauki. Oświadczenie Hebrajczyków nie przyniosło rezultatu, ponieważ problem Pawła nie miał nic wspólnego z wrogością pogan, lecz jego współobywateli.

Kilka tygodni później zdecydował się opuścić Korynt. Musiał szybko udać się do Efezu. Pożegnał się z przyjaciółmi i opuścił Korynt w towarzystwie Sylasa, Tymoteusza, Akwili i Pryscylli.

Apostoł Paweł jest patronem Koryntu, a na jego cześć zbudowano wspaniałą świątynię.

Jeśli Apostoł Paweł popłynął statkiem do Aten ścigany przez swoich prześladowców, my, będąc w Macedonii, znajdujemy okazję, aby powoli zstąpić w kierunku Aten, nawiązując kontakt z Macedonią Filipa II i Aleksandra Wielkiego, odwiedzając wspaniałe stanowiska archeologiczne w Wergina i Dion, mijając boski Olimp, dolinę Tempe i docierając do Meteor z ich spektakularnymi skałami i chrześcijańskimi klasztorami na ich szczytach, geologicznym cudem natury na równinie Tesalii.

Stąd będziemy kontynuować zstępowanie w kierunku południowej Grecji, podążając ścieżką zejścia Dorów. Okazja, aby poznać klasyczną Grecję i kulturę grecką, która wraz z chrześcijaństwem stanowiła podstawę ewolucji ludzkiego ducha.

Odwiedzimy stanowiska archeologiczne i Muzea w Delfach, Starożytnej Olimpii, Mykenach, Starożytnym Epidauros, Starożytnym Koryncie, Kanał Koryncki, Ateny, Akropol i jego nowoczesne muzeum, a także przylądek Sunion.

Te miejsca docelowe, wraz z tymi, które odwiedzimy podczas rejsu, są uważane za jedne z najbardziej konkurencyjnych na świecie.

W międzyczasie przejedziemy przez naprawdę niesamowite środowisko naturalne, takie jak Park Narodowy Helmos-Vouraikos, który przemierzymy kolejką zębatą, źródła rzek, arkadyjską przyrodę itp. Na Akropolu będziemy mieli okazję zobaczyć z bliska skałę Pnyks i miejsce, z którego Paweł przemawiał do Ateńczyków.